Küçük Ayasofya

İhtişamın Sessiz İkizi

İstanbul’un tarihi yarımadasında, Marmara Denizi’nin yakınlarında yer alan Küçük Ayasofya, bir zamanlar Aziz Sergios ve Bakhos Kilisesi olarak biliniyordu. Yapı, beş yüz yirmi yedi ile beş yüz otuz altı yılları arasında İmparator Iustinianus tarafından inşa edildi. Bu dönem, onun kısa süre sonra büyük Ayasofya’yı yaptırmasından hemen öncesine denk gelir. Pek çok açıdan bu kilise, Ayasofya için bir deneme modeli niteliği taşıyordu. Merkezi kubbesi ve yenilikçi mekânsal düzeni, Bizans’ın mimari şaheseri olacak yapının adeta habercisi gibiydi.

Küçük Ayasofya’nın benzersiz rolü

Küçük Ayasofya’yı, Bizans kiliseleri arasında benzersiz kılan şey, tam olarak bu rolüdür. Klasik Roma biçimlerini, Bizans’ın kutsal mimarisinin temel özellikleriyle birleştiren deneysel bir yapıdır. Samimi ölçeği,

• sekizgen naosu
• ve zarif süslemeli sütun başlıkları

hem ihtirası hem de zarafeti yansıtır.

“Ayasofya” isminin anlamı

Ayasofya ismi bir kişiyi ifade etmez. “Kutsal Bilgelik” anlamına gelir. Erken Hristiyanlar bu kavramı, Mesih’te vücut bulmuş bir ilahi nitelik olarak görürdü. Dolayısıyla ne büyük Ayasofya, ne de Küçük Ayasofya bir kadının adına yapılmıştır; her ikisi de ilahi bilgeliği simgeleyen yapılardır.